Z這ty Sklep Logo

Z這te sztabki, z這te monety, z這te banknoty... z這te bibeloty!
www.zloty-sklep.pl  
G紟NA   PRODUKTY   BAZA WIEDZY   SΜWNICZEK POJ岊   KONSERWACJA   POSTACIE   MALARSTWO   NASZ SKLEP  

BAZA WIEDZY

Zach璚amy do zapoznania si z ciekaw histori pieni康za. Od jego pradziej闚 - do wsp馧czesno軼i. Od srebrnych samorodk闚 do gie責 papier闚 wrto軼iowych. Od b造szcz帷ych koralik闚 do cyfrowych kryptowalut.

Sk康 si wzi窸y pieni康ze, sk康 si wzi窸y monety?

Mo瞠 spotka貫 si ju z poj璚iem "handel wymienny", a nawet sam go uprawia貫, lub ze stwierdzeniem: "Pieni康ze wymy郵ili Fenicjanie". Co w tym jest, cho nie do ko鎍a.

Ju w czasach staro篡tnych zachodzi豉 otrzeba wymiany d鏏r. Owc za zbo瞠, wino za wo逝. Bior帷 pod uwag 廝鏚這s堯w 豉ci雟ki (pecunia - t逝maczone na pieni康z), mo積a tu doszuka si wyrazu pecus, oznaczaj帷ego byd這. Czy tak by這? Jest to prawdopodobne. Trudno sobie jednak wyobrazi wymian tak ponadgabarytowym towarem, kt鏎y jeszcze potrafi sam si up造nni do pobliskiego lasu. Zacz皻o wi璚 jako 鈔odk闚 wymiany (p豉tniczych) u篡wa rzadkich i 豉dnych metali, kt鏎e wyst瘼uj w przyrodzie w stanie wolnym (nie trzeba ich wytapia), czyli samorodk闚. Pos逝giwano si wi璚 wy瞠j cenionym z這tem i nieco mniej cennym srebrem. Nie bito jednak z tych kruszc闚 monet, ale cz窷ciej formowano sztabki, grudki, kulki, a nawet w wyroby bi簑teryjne jak pier軼ienie, kolczyki czy bransolety. Z czasem ka盥y z tych przedmiot闚 mia okre郵on wag i pr鏏 (ilo嗆 kruszcu w stopie), kt鏎 zacz皻o umieszcza na przedmiotach.

Kolejnym etapem by這 wprowadzenie znaku wytw鏎cy danego 鈔odka p豉tniczego, regionu pochodzenia, czy wizerunku panuj帷ego w豉dcy. A tre軼i te by這 naj豉twiej umie軼i na p豉skim niewielkim przedmiocie, o nie 軼ieraj帷ych si kraw璠ziach. No i mamy monet! Czy wynalezienie monet mo積a przypisa staro篡tnym Fenicjanom? By mo瞠, ten kupiecko-podr騜niczy nar鏚 mia na swoim koncie wiele wynalazk闚. A monety by造 im szczeg鏊nie przydatne. Jednak w VII w p.n.e. bito ju monety w Lidii na terenie Azji Mniejszej. Wydaje si wi璚, 瞠 wraz z rozwojem handlu, a tak瞠 sztuki wytapiania pieni康ze w formie monet mog造 si pojawi w r騜nych miejscach wschodniej cz窷ci basenu Morza 字鏚ziemnego.

Jak powstaj monety...?

Monety s bite! I w tym przypadku, w odr騜nieniu od samochod闚, to dobrze! Monety s wytwarzane, czyli bite, w mennicach. Pierwsze mennice pojawi造 si na terenie dzisiejszej Turcji, by to wiek VII p.n.e. Nazwa "bicie" wywodzi si od uderzenia stemplem (metalowym trzonkiem, na wz鏎 piecz璚i), w odpowiednio uformowany (najcz窷ciej w postaci okr庵貫go dysku) kawa貫k metalu - z這ta, srebra, br您u, miedzi, aluminium b康 r騜nych stop闚. Czasami jest to uderzenie tylko z jednej strony (brakteaty), cz窷ciej - dzi - z obu.

Jak bije si monety z lustrzanym stemplem?

Monety i sztabki ze stemplem lustrzanym zawdzi璚zaj sw niebywa陰, wr璚z luksusow, urod specyficznemu sposobowi ich bicia (wytwarzania). Jako materia wyj軼iowy wykorzystywane s starannie wybrane kr捫ki, poddawane dodatkowemu czyszczeniu, polerowaniu i politurowaniu. Tak瞠 sam stempel menniczy jest specjalnie polerowany polerowany, jego rysunek wytrawiany kwasem, a sama technika bicia przewiduje kilkakrotne uderzenie stempla i zwi瘯szony nacisk prasy, w por闚naniu z procesem stosowanym do bicia monet obiegowych. Co ciekawe podobny efekt mo積a uzyska bij帷 po raz pierwszy "鈍ie篡m" stemplem zwyk貫 monety obiegowe. Podobny, to jednak nie ten sam.

Jak odbywa si z這cenie?

Z這cenie inaczej poz豉canie - to nanoszenie na powierzchni przedmiot闚 warstwy z這ta. Od wielu czynnik闚 zale篡 jakiej grubo軼i jest to warstwa, oraz jakiej pr鏏y z這ta u篡to do z這cenia. Powierzchnie monet i sztabek (poniewa s metaliczne) odbywa si na skutek procesu fizyko-chemicznego elektrolizy, lub jest procesem stricte chemicznym. Pono proces z這cenia polegaj帷y na elektrolizie m鏬豚y znany ju w staro篡tnym Egipcie, cho nie ma na to przekonuj帷ych dowod闚. Z這cenie to tak瞠 malowanie przedmiot闚 farb, zawieraj帷 drobinki prawdziwego z這ta. Z uwagi na du膨 kowalno嗆 z這ta z這cenie w czasach staro篡tnych, jak i dzi, mo瞠 r闚nie polega na na nanoszeniu niebywale cienkich listk闚 (p豉t闚) z這ta przy pomocy kleju lub narz璠zi.

Jak odr騜ni przedmioty z這te od poz豉canych i srebrne od posrebrzanych

Najpro軼iej rzecz ujmuj帷 wystarczy這by zobaczy czy dany przedmiot np. pier軼ionek ma pr鏏 z這ta b康 srebra. Niestety tak nie jest. Podobnie szybko, 豉two i przyjemnie by這by z monetami i sztabkami. Niestety wsz璠zie, a w豉軼iwie, zw豉szcza, w numizmatyce kwitnie fa連zerstwo i naci庵anie klient闚. Bicie pr鏏y na metalach nieupowa積inych jest przest瘼stwem, a jednak niekt鏎zy stosuj r騜ne triki w celu oszukania kupuj帷ego. Na przyk豉d do niklowego 豉鎍uszka doczepia si srebrn zapink, na kt鏎ej widnieje pr鏏a - oczywi軼ie jest to pr鏏a tylko zapinki! A czasmi pr鏏a ta ma si odnosi jedynie do srebra, kt鏎e pokrywa powierzchni zapinki, a czasami, po prostu pr鏏a jest bita ot tak sobie. Jak wobec tego sprawdzi jako嗆? Jest kilka metod, kt鏎e od razu dyskwalifikuj dany przedmiot jako podr鏏k.
  • Po pierwsze jest to pr鏏a magnetyczna. Te metale szlachetne s "odporne" na przyci庵anie magnesu. Jednak stopy u篡te do wyrabiania precjoz闚 te mog mie takie w豉軼iwo軼i.
  • Po drugie pr鏏a Archimedesa - nie do wykonania na targu.
  • Po trzecie wizyta u jubilera, chyba, 瞠 samemu mamy odczynniki do badania pr鏏 z這ta i srebra, kamie probierczy, iglice i potrafimy si nimi pos逝giwa. A co z certyfikatami, metkami? Niestety te 豉two podrobi, a skoro nie s zespawane z danym produktem - zamieni. Najpewniejszym sposobem jest kupno o sprawdzonego sprzedawcy, kt鏎y nie boi si da gwarancji oraz pozwala na sprawdzenie przez osoby trzecie danego przedmiotu (w przypadku tych u篡wanych).

    Czy srebro tybeta雟kie, to srebro?

    Nie. I w豉軼iwie tyle w temacie. Jednak nazwa ta ma du瞠 konotacje historyczne i jako taka nie ma (lub raczej nie mia豉) na celu wprowadzenie ludzi w b陰d. Co si srebrzy, jest srebrne, jak papierek z czekolady, czy jest on srebrny: TAK. Czy zrobiony ze srebra pr鏏y 925: NIE. Sprawa jasna. Zreszt podobnie ze z這tem. Mo瞠 by przecie z這ta szafa, zegar, spinka, czy 5 groszy (nasze dzisiejsze obiegowe), no bo z這t闚ka jest srebrna a pi璚ioz這t闚ka srebrno-z這ta... Wracaj帷 do tematu srebra tybeta雟kiego. Najcz窷ciej jest ono stopem cyny, niklu i miedzi z niewielk ilo軼i prawdziwego, czystego srebra. S逝篡 do wykonywania bi簑terii, a tak瞠 zastaw sto這wych, 鈍iecznik闚, kt鏎e wygl康aj nie mniej pi瘯nie, a s wielokrotnie ta雟ze. Ma這 tego je郵i stop jest w odpowiednich proporcjach, mo瞠my uzyska pi瘯ny efekt starzenia lub te l郾i帷ego b造sku (dodatek chromu).

    Co to s "fa連zerstwa z epoki"?

    Czasem nazywane falsami z epoki, to podr鏏ki, najcz窷ciej monet obiegowych, istniej帷e w czasach wsp馧czesnych orygina這m. Czyli tak jak dzisiaj zda瘸j si podr鏏ki, tak by這 i 500, i 2000 lat temu. Znaczy to tyle, 瞠 dana moneta ma tyle samo lat co orygina (jest r闚ie stara), ale jest bezprawnie bita. Jest fa連zerstwem. W nielicznych przypadkach warto嗆 takich fals闚 (z r騜nych wzgl璠闚) dzisiaj jest wi瘯sza od samych orygina堯w. Z regu造 fa連zerstwa mo積a rozpozna po gorszej jako軼i stemplu, gorszym materiale, a w przypadku kruszc闚 po mniejszym ich udziale (pr鏏ie) i / lub zani穎nej wadze w stosunku do wzorca. W skrajnych przypadkach fa連zywki funkcjonowa造 z pe軟oprawnymi monetami i nikt si tym nie przejmowa. Tak by這.

    Co oznacza zasada 4C odno郾ie diament闚 (brylant闚)

    Nazwa 4C wywodzi si od czterech angielskich s堯w: carat (masa - ilo嗆 karat闚), colour (barwa), clarity (czysto嗆) oraz cut (szlif).
  • Mas kamieni szlachetnych, w tym tak瞠 diament闚, okre郵a si w karatach metrycznych (ct). Jeden karat zosta zdefiniowany jako 100 mg, czyli 0,1 grama. Mas diamentu podaje si z dok豉dno軼i do dw鏂h miejsc po przecinku. To pierwszy i najwa積iejszy z parametr闚 okre郵aj帷y warto嗆 diamentu (brylantu).
  • Je郵i chodzi o barw (nie kolor!) to najrzadsze s barwy fantazyjne np. pomara鎍zowa, czerwona, niebieska. Barwy typowe to odcienie bieli, 鄴販i i br您u. Klasyfikuje si je mi璠zy literami D, a Z. Kamienie najlepsze to te bezbarwne o barwie D.
  • Trzecia kategoria to czesto嗆 okre郵ana literami: FL, IF (praktycznie nie b璠帷a w obrocie, niedost瘼na dla zwyk造ch 鄉iertelnik闚), VVS, VS (to du瘸 klasa czesto軼i, luksusowa, SI (dobra czysto嗆, inkluzje dostrzegalne przy 10-krotnym powi瘯szeniu - przeci皻ne diamenty klasy 鈔edniej), I1, I2, I3 inaczej P1, P2, P3 (niska klasa czysto軼i diament闚 z zanieczyszczeniami widocznymi go造m okiem).
  • Ostatnia sprawa to szlif. To od jego jako軼i zale篡 wydobycie "ognia" diamentu. Tylko dzi瘯i w豉軼iwemu oszlifowaniu diamentu mo積a dostrzec jego wspania陰 brylancj. To zjawisko powstaje w wyniku ca趾owitego wewn皻rznego odbicia i rozszczepienia promieni 鈍ietlnych, jak r闚nie odbicia 鈍iat豉 od faset. Szlif ocenia si w skali: bardzo dobry, dobry, 鈔edni i s豉by. W鈔鏚 kamieni mo積a wyr騜ni kamienie o szlifie brylantowym okr庵造m, czyli brylanty, oraz o kszta速ach fantazyjnych, takich jak: markiza, owal, gruszka, serce i wiele innych.

    Czym s pr鏏y z這ta (srebra) i jak je zbada?

    Ka盥y wyr鏏 jubilerski czy numizmatyczny jest z czego zrobiony. W przypadku gdy jest to metal, lub stop metali, m闚imy na przyk豉d o z這cie, czy srebrze danej pr鏏y. To samo mo瞠 oczywi軼ie tyczy palladu, platyny i innych metali. Skupmy si na z這cie. Czyste z這to jest bardzo mi瘯kie (kowalne) dlatego te stosuje si r騜ne domieszki, zw豉szcza przy wytwarzaniu bi簑terii. Zwi瘯sza to ich trwa這嗆 nie wp造waj帷 znacz帷o na warto嗆. W przypadku pr鏏 wysokich np. 850 mamy do czynienia z wyrobem, w kt鏎ym jest 85% czystego z這ta (Au), a reszta to domieszki, kt鏎e maj na celu jego utwardzenie, czyli nadaniu bi簑terii walor闚 u篡tkowych. Popularna pr鏏a 625 oznacza, 瞠 wi瘯szo嗆 "z這ta w z這cie" to z這to, a 37,5% to domieszki. Najni窺z pr鏏 jubilersk jest pr鏏a 333 i tak瞠 w tym przypadku m闚imy o wyrobie z這tym, b康 ze z這ta. Je郵i chodzi o srebro to popularn i zarazem bardzo szlachetn pr鏏 jest pr鏏a 925. Taki wyr鏏 w celu "wzmocnienia" srebra ma w swym ciele jedynie 7,5% domieszki metalu stabilizuj帷ego (np. cynku).

    Natomiast monety i sztabki inwestycyjne s zwykle bite z kruszc闚 najwy窺zej pr鏏y, gdy ich codzienne "u篡tkowanie" nie wchodzi raczej w gr. Aby usystematyzowa i wprowadzi standaryzacj wyrob闚 ze z這ta srebra, platyny, palladu na wyrobach pojawiaj si oznaczenia podaj帷 konkretn pr鏏, a czasami i inne dane jak np. wytw鏎c lub kraj pochodzenia.

    Czym jest bia貫 z這to?

    Bia貫 z這to, z kt鏎ym mamy do czynienia w przypadku wyrob闚 jubilerskich, to nic innego jak stop z這ta (Au) z metalem barwy srebrnej. Tym metalem mo瞠 by nikiel (dawniej, gdy dzi odchodzi si od tego rodzaju stopu ze wzgl璠u na w豉軼iwo軼i alergiczne niklu) lub cynkiem. Cz瘰to taki stop z這ta jest poddawany rodowaniu (zobacz s這wniczek poj耩), w celu osi庵ni璚ia srebrzystego, 鈍ie瞠go po造sku, a tak瞠 nadaniu trwa這軼i wyrobowi jubilerskiemu, przedmiot rodowany staje si bardziej odporny na warunki "eksploatacji". Niekiedy tak瞠 na stop z這ta z metalem barwy z這tej/br您owej (np. miedzi) nak豉dana jest warstewka rodu. Jednak w tym wypadku po czasie mo瞠 nie豉dnie zacz望 prze鈍itywa w豉軼iwy kolor bi簑terii (z這ty), na skutek 軼ierania si rodu. Jak wida z powy窺zego bia貫 z這to to poj璚ie do嗆 og鏊ne i warto po鈍i璚i chwil przed zakupem, aby dowiedzie si CO wchodzi w jego sk豉d. Od tego te b璠 zale瘸造 jego w豉軼iwo軼i fizyczne i chemiczne (sk豉d i proporcje domieszek w bia造m z這cie).

    Cz瘰to bia造m z這tem jest nazywana tak瞠 platyna lub pallad. Jednak s to nazwy popularne, a nie jubilerskie, gdy i pallad, i platyna maj wi瘯sz warto嗆 od z這ta i lepiej napisa, 瞠 co jest z platyny b康 palladu, ni 瞠 jest po prostu "bia造m z這tem".




  • Strona Z這ty Sklep wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z niej oznacza, 瞠 wyra瘸j Pa雟two zgod na u篡wanie tych plik闚.
    Copyright © 1999 -