Z這ty Sklep Logo

Z這te sztabki, z這te monety, z這te banknoty... z這te bibeloty!
www.zloty-sklep.pl  
G紟NA   PRODUKTY   BAZA WIEDZY   SΜWNICZEK POJ岊   KONSERWACJA   POSTACIE   MALARSTWO   NASZ SKLEP  

SΜWNICZEK POJ岊

AL MARCO - spos鏏 emitowania monet wg okre郵onej jednostki wagowej kruszcu (np. uncji, funta, grzywny, talentu), z kt鏎ej wybijano 軼i郵e okreslon liczb monet, dopuszczalne natomiast by造 r騜nice wagi poszczeg鏊nych monet. Okre郵enie pochodzi z j瞛yka w這skieg,o "marco" to marka, znak

AL PEZZO - spos鏏 emitowania monet, stosowany g堯wnie do wy窺zych nomina堯w, polegaj帷y na tym, 瞠 poszczeg鏊ne egzemplarze monety musia造 odpowiada okre郵onemu standardowi wagowemu (np. 1 uncji). W przypadku zani穎nej wagi monet przetapiano, w przypadku zawy穎nej justowano. Okre郵enie pochodzi z j瞛yka w這skiego, "pezzo" to kawa貫k, cz窷.

AWERS i REWERS - w numizmatyce to dwie strony monety, sztabki, medalu itp. Przyj窸o si, 瞠 stron g堯wn (wa積iejsz) jest awers. Rewers zwykle stanowi jego uzupe軟ienie w postaci opisu b康/i rysunku. Awers to prz鏚 monety (strona prawa), a rewers to ty (strona lewa). Poj耩 tych nie stosuje si jednak do pieni璠zy papierowych, okre郵aj帷 w nich w miejsce awersu i rewersu odpowiednio: przedni i odwrotn stron banknotu. W polskiej nomenklaturze numizmatycznej stosuje si zasad, 瞠 g堯wna (prawa, awers) strona monety zawiera podstaw prawn jej wybicia, czyli np. portret w豉dcy, herb (god這) pa雟twa, nazw pa雟twa, pocz徠ek opisu. Nomina zazwyczaj jest po stronie rewersu, ale nie jest to zasad. Inn metod rozpoznawania, gdzie jest awers, a gdzie rewers, jest fakt, 瞠 awers, jako strona oficjalna, zawiera niezmienne elementy graficzne, podczas gdy rewers dla ka盥ego nomina逝 mo瞠 wygl康a zupe軟ie inaczej (nie chodzi tu tylko o sam symbol nomina逝, ale tak瞠 o inne umieszczone na tej stronie elementy graficzne). W zwi您ku z tym na dzisiejszych polskich monetach obiegowych awersem jest orze w koronie, za rewersem nomina, np. 2 z. Poj璚ia te s cz瘰to mylone. Warto zapami皻a, 瞠 potoczne okre郵enie "orze, czy reszka" podpowiada nam co jest rewersem. "Reszka" to inaczej "reszta", czyli uzupe軟ienie, rewers. Uzupe軟ienie awersu, czyli "or豉".

Z這ta sztabka - bizon ameryka雟ki BRAKTEAT - moneta bita stemplem tylko z jednej strony. Bicie odbyw si na mi瘯kim podk豉dzie, a surowcem jest cie鎥a blaszka. Nazwa wywodzi si od 豉ci雟kiego s這wa bractea, czyli... blaszka. Skutkiem bicia jednostronnego stempel odci郾i皻y wypuk這 na awersie pojawia si jako wkl瘰造 na rewersie. Przyk豉dem brakteat闚 s denary krzy穎we z X, XI wieku z teren闚 Polski.

BR╴ - stop miedzi z cyn lub innym metalem. Poj璚ie "br您y" jest do嗆 szerokie. W numizmatyce zwyk貫 mamy na my郵i stop miedzi z cyn (stop miedzi z cynkiem to inny rodzaj br您u - mosi康z). Udzia miedzi wynosi najcz窷ciej 80-90% wagowych. Znany ju w staro篡tno軼i. Br您y posiadaj dobre w豉sno軼i wytrzyma這軼iowe - co nie jest bez znaczenia dla monet przechodz帷ych z r彗 do r彗. Br您 stosunkowo 豉two ukszta速owa i obrobi. Br您y posiadaj dobre w豉軼iwo軼i przeciwcierne, s odporne na wysok temperatur i korozj. W staro篡tno軼i monety wykonane z br您u stanowi造 du篡 odsetek monet w og鏊e. Monety z br您u by造 bite np. w antycznej Grecji i Rzymie. Do dzi stosuje si go do wyrobu monet i medali.

BULIONIZM - termin okre郵aj帷y gromadzenie (inwestowanie, posiadanie) warto軼iowych d鏏r jako spos鏏 na dostatnie i spokojne 篡cie, uto窺amiany z bogactwem (cho raczej przez osoby postronne). Tym sposobem na spokojne 篡cie mia這 by gromadzenie z這ta i srebra, kt鏎e stanowi mia這 zar闚no o statusie posiadaj帷ego jak i o jego zabezpieczeniu (przezorno軼i) na wypadek z造ch czas闚. I nie m闚imy tu o bogaczach, jako takich, ale o klasie 鈔edniej, kt鏎a chcia豉 posiada inwestycje w postaci cennych kruszc闚. Termin wywodz帷y si z francuskiego s這wa "bullion". Chocia z這to i srebro mo瞠 dawa pewn ochron przed warunkami niesprzyjaj帷ymi, ho責owanie bulionizmowi mo瞠 prowadzi do wielu nieszcz窷liwych 篡ciorys闚 i zdarze. To by這 ostrze瞠nie! Zobacz te: monety bulionowe.

BRYLANT - potocznie ka盥y oszlifowany diament, podobnie termin ten funkcjonuje w handlu. Jednak pe軟oprawnie termin ten nale篡 si diamentom naturalnym ze szlifem diamentowym obejmuj帷ym minimum 57 faset o okr庵貫j koronie wraz rondyst i koletem.

CYZELOWANIE - proces "dopieszczania" produktu do jego ostatecznej formy. W numizmatyce jest to ostatni etap produkcji stempla do bicia monet i sztabek, a tak瞠 ko鎍owe stadium r璚znie wyrabianych medali.

EGZERGA - (te egserga) jest doln cz窷ci monety lub sztabki, poni瞠j ci璚iwy (poziomej graficznej lini dziel帷ej numizmat na 2 cz窷ci). W豉郾ie na egzerdze cz瘰to zlokalizowane s dodatkowe informacje takie jak znak menniczy czy data wybicia numizmatu. Nie rzadko stanowi 豉dny element graficzny - zw豉szcza na prostok徠nych, wyd逝穎nych sztabkach. S這wo pochodzi z j瞛yka 豉ci雟kiego "exergum", co w dos這wnym t逝maczeniu oznacza "spoza dzie豉"

FASETKA - lub faseta - w jubilerstwie oznacza p豉sko oszlifowan powierzchni kamienia szlachetnego. Najcz窷ciej poj璚ia tego u篡wamy w przypadku diament闚 (brylant闚). Szlif brylantowy posiada minimum 57 faset.

GRADING - stopniowanie, szacowanie, okre郵anie kategorii stopnia, stanu zachowania numizmatu, stan numizmatyczny (np. monety, sztabki, medalu) lub banknotu. Jest to proces okre郵ania klasy lub stanu monety, jednego z kluczowych czynnik闚 okre郵aj帷ych jej warto嗆. Klasa monety jest og鏊nie okre郵ana na podstawie pi璚iu kryteri闚: uderzenia, zachowania, po造sku, koloru i atrakcyjno軼i. Opracowano kilka system闚 klasyfikacji i r騜nych skal. W Polsce najcz窷ciej stosowan skal jes skala 5-cio stopniowa I-V, gdzie stan I, to stan menniczy (najwy窺zy).

KOLET - to szpic w dolnej cz窷ci brylantu, czyli jego podstawie. Mo瞠 by zako鎍zony ostro lub sci皻y w wyniku czego dochodzi jeszcze jedna fasetka.

KORONA - w jubilerstwie - g鏎na cz窷 szlifu, w przypadku szlifu diamentowego oddzielona od podstawy rondyst.

MENNICA - zak豉d, faktoria, fabryka, warsztat zajmuj帷y si produkcj (biciem) monet, sztabek, medali oraz stempli. Dzisiaj z regu造 istniej mennice Pa雟twowe wprowadzaj帷e do obiegu monety powszechnie u篡wane jako 鈔odek p豉tniczy. W nieekt鏎ych rejonach 鈍iata, jak i dawniej istnia造 mennice bij帷e na potrzeby w豉dc闚, ksi捫徠 czy wojskowych.

MONETY (tak瞠 SZTABKI) BULIONOWE - zwane te lokacyjnymi, inwestycyjnymi - walory numizmatyczne z cennych kruszc闚: ze z這ta, platyny, palladu i srebra wytwarzane w celach inwestycyjnych (jako lokata kapita逝). Mog posiada nomina jednk zasadniczym wyznacznikiem ich warto軼i jest waga oraz pr鏏a metalu szlachetnego z kt鏎ego zrobiona jest dana moneta lub sztabka. Niekt鏎e z nich pozostaj w normalnym obiegu, zw豉szcza te poni瞠j 1/10 uncji (np. RPA, Australia).

MOSI.Z - jest stopem miedzi i cynku, zawieraj帷y 10-45% cynku. Mo瞠 tak瞠 zawiera dodatki innych metali, takich jak o堯w, glin, cyna, mangan, 瞠lazo, chrom oraz krzem. Mosi康z ma kolor z這topomara鎍zowo鄴速y, przy mniejszych zawarto軼iach cynku zbli瘸j帷y si do naturalnego koloru miedzi - ciep貫go br您u. Stop ten jest odporny na korozj, ci庵liwy, 豉twy do obr鏏ki plastycznej. Posiada dobre w豉軼iwo軼i odlewnicze, jak i jest dobry do tzw. zimnej obr鏏ki. Jest wytrzymalszy i twardszy od br您u. S逝篡 mi璠zy innymi do produkcji medali i monet (nierzadko mo積a je rozpozna po z這tej barwie i du篡m ci篹arze).

NUMIZMATYKA - to ga陰 wiedzy zajmuj帷a si badaniem (rozpoznawaniem, klasyfikowaniem, przechowywaniem itp.), fizycznych (namacalnych) znak闚 pieni篹nych jakimi s np. sztabki, monety, banknoty. Stanowi wielk pomoc dla historii podpowiadaj帷 jej umiejscawianie w czasie wydarze i postaci.

OKSYDOWANIE - to proces pokrywania powierzchni metali (szlachetnych i nieszlachetnych) cienk warstw ich tlenk闚 (przeciw korozji i/lub dla ozdoby). Oksydowanie mo積a przeprowadza metod chemiczn (np. zanurzanie przedmiot闚 stalowych we wrz帷ym st篹onym roztworze wodorotlenku sodu i azotanu srebra) lub metod elektrolityczn (w procesie anodowego utleniania). Oksydowanie z jednej strony zabezpiecza przedmiot, a z drugiej nadaje mu bardzo oryginalny wygl康. Proces ten cz瘰to wykorzystywany jest w przypadku srebrnej bi簑terii, kt鏎a wygl康a jakby by豉 zabytkowa z patynk czasu.

PATYNA - zwana 郾iedzi, to produkt procesu stopniowego niszczenia miedzi i jej stop闚, zachodz帷y mi璠zy powierzchni i otaczaj帷ym 鈔odowiskiem, a dok豉dniej wilgoci zawart w powietrzu. Korozja miedzi. Miedziane monety z warstw patyny maj pow這k koloru zielonego w r騜nych odcieniach (w zale積o軼i od stopu i 鈔odowiska). Patyna jest pow這k trwa陰, wobec tego czyszczenie jej mo瞠 w znacznym stopniu uszkodzi rysunek i napisy na monecie, kt鏎e cz瘰to s bardziej widoczne w豉郾ie z patyn.

PLATEROWANIE - w kontek軼ie obr鏏ki metali to nak豉danie na wyroby metalowe warstw z innych metali (owe pow這ki najcz窷ciej s cienkie i z czasem ulegaj 軼ieraniu - np. sztu熯e). Platerowane mog by wyroby z metali nieszlachetnych (np. stali) aluminium, to samo tyczy si wyrob闚 z miedzi, czy niklu, ale i szlachetnych. Je郵i chodzi o jubilerstwo to platerowanie raczej nie wchodzi w gr, gdy warstwa zewn皻rzna jest zwykle bardzo cienka (rz璠u mikron闚), a grubo嗆 pow這k platerowanych to zwykle od 1 procenta do nawet kilkudziesi璚iu procent. W wypadku wyrob闚 jubilerskich m闚imy raczej o z這ceniu lub srebrzeniu, czy rodowaniu. Przedmioty platerowane to inaczej "platery".

PR笅A np. z這ta lub srebra - spos鏏 okre郵enia zawarto軼i danego kruszcu w danym stopie (np. monecie) wyra穎nej w promilach, np. je郵i stop zawiera 90% czystego z這ta jest ono pr鏏y 900. Zar闚no czyste z這to jak i srebro jest bardzo mi瘯kie, dlatego te stosuje si r騜ne domieszki, zw豉szcza przy wytwarzaniu bi簑terii. Zwi瘯sza to ich trwa這嗆 nie wp造waj帷 znacz帷o na warto嗆. Natomiast monety i sztabki inwestycyjne s zwykle bite z kruszc闚 najwy窺zej pr鏏y, gdy ich codzienne "u篡tkowanie" nie wchodzi raczej w gr. Aby usystematyzowa i wprowadzi standaryzacj wyrob闚 ze z這ta srebra, platyny, palladu na wyrobach pojawiaj si oznaczenia podaj帷 konkretn pr鏏, a czasami i inne dane jak np. wytw鏎c lub kraj pochodzenia.

RANT - to inaczej brzeg monety (sztabki, medalu), albo inaczej 陰cznik pomi璠zy awersem i rewersem. Rant mo瞠 by g豉dki (taki zwykle maj z這te sztabki), z帳kowany (najcz瘰tszy w przypadku monet, zw豉szcza obiegowych), lub mieszany. Na rancie tak瞠 czasami umieszczane s napisy, np. daty lub znaki mennicze.

REWERS - zobacz AWERS

RODOWANIE - w jubilerstwie i numizmatyce to pokrywanie warstw rodu przedmiot闚 bi簑teryjnych, b康 numizmat闚. Warstwa rodu jest intensywnie srebrna, nadaje wysokiego po造sku i "szlachetno軼i" danemu wyrobowi. Jednak po czasie mo瞠 si zetrze i na 鈍iat這 dzienne wyjrzy stop, z kt鏎ego by這 wykonane dane precjozum.

RONDYSTA - w szlifie diamentowym jest to cz窷 dziel帷a koron od podstawy. W klasycznym szlifie diamentowym jest wpisana w ko這 - wizualnie okr庵豉, jednak to jedynie rogi s御iaduj帷ych fasetek rondysty dotykaj okr璕u.

STEMPEL LUSTRZANY - spos鏏 wytwarzania sztabki, monety, medalu czy innego numizmatu (tzw. bicia) polegaj帷y na wytworzeniu idealnie g豉dkiej (jak lustro), odbijaj帷ej 鈍iat這 powierzchni, kt鏎a najcz窷ciej stanowi t這 dla matowego lub satynowego rysunku (rze嬌y). W j瞛yku angielskim okre郵anym jest jako Mirror Stamp lub Proof. Na monet ze stemplem lustrzanym m闚imy potocznie "lustrzanka".

UNCJA - jest jednostk masy (nie wyst瘼uj帷 w uk豉dzie SI) stosowan w numizmatyce i jubilerstwie do okre郵enia wagi wyrob闚 (sztabek, monet, bi簑terii) z metali szlachetnych (z這ta, srebra, platyny, palladu). 1 uncja mi璠zynarodowa to w przybli瞠niu 28,35 grama, a 1 uncja troja雟ka (zwana tak瞠 jubilersk lub aptekarsk) to w przybli瞠niu 31,10 grama. Nazwa pochodzi z 豉ci雟kiego s這wa uncia, jednostki okre郵aj帷ej wag jednej dwunastej libry. Wsp馧cze郾ie uncja troja雟ka jest dwunast cz窷ci funta troja雟kiego, a uncja mi璠zynarodowa - szesnast cz窷ci funta mi璠zynarodowego. Za s這wo "troja雟ka" nie pochodzi od Troi, lecz od francuskiego miasta Troyes, b璠帷ego niegdy wa積ym o鈔odkiem handlowym - zw豉szcza w 鈔edniowieczu.

ZNAK MENNICZY - b喚dnie "znak mennicy". W g堯wnej mierze jest oznaczeniem mennicy, w kt鏎ej zosta豉 wybita moneta, ale tak瞠 ludzi, kt鏎zy mieli sw鎩 kluczowy udzia w jej powstaniu, np. jej ojca, tw鏎cy, projektanta, pomys這dawcy, a tak瞠 pracownik闚 mennicy czyli mincmistrz闚, mincerzy i probierzy lub urz璠nik闚 odpowiadaj帷ych za skarb pa雟twa. Znak menniczy najcz窷ciej jest przedstawiony w formie liter (czasem jednej, czasem kilku) lub w postaci grafiki wybitej na monecie (zobacz pod lew szpon or豉 na dzisiejszych poskich monetach obiegowych). Znaki mennicze zacz窸y pojawia si na monetach Cesarstwa Rzymskiego w po這wie trzeciego wieku n.e. Z regu造 znajduj si one na rewersie, w egzerdze. Czasem w znaku menniczym podawano tak瞠 seri oraz r騜ne symbole, kt鏎e mog wskazywa czas wybicia monety (a zarazem osob odpowiedzialn za dzia豉nie mennicy w danym czasie).



Strona Z這ty Sklep wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z niej oznacza, 瞠 wyra瘸j Pa雟two zgod na u篡wanie tych plik闚.
Copyright © 1999 -